Viêm phổi

Viêm phổi: Đối tượng, nguyên nhân và cách phòng ngừa

Viêm phổi là gì?

Viêm phổi là tình trạng nhiễm trùng ở phổi, xảy ra khi các túi khí (phế nang) trong phổi bị viêm và chứa đầy dịch hoặc mủ. Điều này làm giảm khả năng trao đổi oxy, gây khó thở và ảnh hưởng đến sức khỏe.

Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có hệ miễn dịch yếu có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.

Nhiễm trùng phổi là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở trẻ em trên toàn thế giới, chiếm 14% tổng số trẻ em dưới 5 tuổi tử vong , trong đó có đến 20-45% ca bệnh gây ra là do phế cầu khuẩn. Ước tính mỗi năm, một trẻ nhỏ dưới 5 tuổi có thể bị nhiễm khuẩn đường hô hấp từ 5-8 lần. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ước tính hàng năm có khoảng 150 triệu đợt viêm phổi xảy ra ở trẻ em các nước đang phát triển, với khoảng 11 triệu trẻ nhập viện.

Triệu chứng của viêm phổi

Các dấu hiệu của viêm phổi có thể từ nhẹ đến nặng, bao gồm:

• - Ho khan hoặc ho có đờm
• - Đau đầu, đau cơ, đau khớp
• - Sốt cao, ớn lạnh
• - Khó thở hoặc thở nhanh
• - Đau ngực khi hít thở hoặc ho
• - Mệt mỏi, chán ăn
• - Buồn nôn hoặc nôn
• - Ở người già có thể xuất hiện lú lẫn hoặc mệt mỏi bất thường
• - Ho ra máu

Nguyên nhân gây viêm phổi

•  - Viêm phổi do vi khuẩn
• - Viêm phổi do virus như cúm hoặc covid 19
• - Viêm phổi do nấm 
• - Viêm phổi do hóa chất
• - Viêm phổi mắc phải ở bệnh viện do lây nhiễm qua thở máy
• - Viêm phổi do chăm sóc y tế
• - Viêm phổi do hít thở

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc phải viêm phổi

Các yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc phải viêm phổi bao gồm:

• - Môi trường sống ô nhiễm.
• - Không tiêm chủng đầy đủ.
• - Thiếu dinh dưỡng, sống trong điều kiện chật hẹp, đông đúc.
• - Tiền sử mắc các bệnh hô hấp trên tái đi tái lại.
• - Sống hoặc làm việc trong môi trường bệnh viện (nguy cơ nhiễm vi khuẩn đa kháng).

Nguyên nhân gây bệnh rất nhiều nhưng một trong những cơ chế phổ biến gây viêm phổi là do hít phải các tác nhân lây nhiễm vào đường hô hấp dưới. Khi xâm nhập vào phổi, các tác nhân này kích thích phản ứng viêm, phá vỡ cấu trúc bình thường của mô phổi và cản trở sự trao đổi khí.

 Đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao 

• - Trẻ dưới 5 tuổi đặc biệt là trẻ dưới 2 tháng tuổi 
• - Người cao tuổi hệ thống mãn dịch suy yếu, nhiều bệnh nền
• - Phụ nữ mang thai 
• - Người hút thuốc lá, uống rượu nhiều 
• - Lây truyền từ người sang người 

Phương pháp chẩn đoán

Bác sĩ có thể chẩn đoán viêm phổi thông qua:

• - Khám lâm sàng và nghe phổi
• - Chụp X-quang phổi
• - Xét nghiệm máu
• - Xét nghiệm đờm
• - Đo nồng độ oxy trong máu

Phương pháp điều trị

Viêm phổi cần được phát hiện sớm, can thiệp điều trị kịp thời để ngăn ngừa nhiễm trùng và chặn đứng các biến chứng. Phương pháp điều trị bệnh cần phù hợp với từng triệu chứng và diễn tiến của bệnh. Với một số trường hợp khi bệnh đã chuyển biến nặng, việc điều trị sẽ hết sức khó khăn

a)  Điều trị triệu chứng

Sử dụng các loại thuốc như: thuốc hạ sốt/thuốc giảm đau (Paracetamol), thuốc ho, thuốc long đờm, thuốc giãn phế quản,... nhằm kiểm soát tốt triệu chứng, giảm bớt cảm giác khó chịu cho người bệnh.

b) Điều trị nguyên nhân

Tùy theo tác nhân gây bệnh cũng như mức độ nghiêm trọng có thể áp dụng các phương pháp điều trị khác nhau:

• Viêm phổi do vi khuẩn: Dùng các loại thuốc kháng sinh: Aspirin, Ibuprofen (Advil, Motrin IB, những loại khác) và acetaminophen (Tylenol). Nếu tình trạng không cải thiện, bác sĩ có thể đề nghị một loại kháng sinh khác.
• Viêm phổi do virus: Không có hiệu quả khi dùng kháng sinh để điều trị. Người bệnh cần có chế độ dinh dưỡng và nghỉ ngơi hợp lý, uống nhiều nước nhằm làm loãng đờm và chất nhầy trong cơ thể. Uống thuốc hạ sốt khi bị sốt cao trên 38.5 độ C.
• Viêm phổi do nhiễm nấm: Có thể điều trị tận gốc bằng cách dùng thuốc chống nấm thích hợp.
• c) Điều trị tại nhà

Hầu hết các triệu chứng bệnh sẽ thuyên giảm trong vài ngày hoặc vài tuần, cảm giác mệt mỏi, khó chịu có thể kéo dài trong 1 tháng hoặc hơn. Khi điều trị tại nhà, người bệnh sẽ uống thuốc theo chỉ định của bác sĩ. Đồng thời, cần ghi nhớ lịch hẹn tái khám theo chỉ định, hoặc đến bệnh viện ngay nếu có biến chứng khó thở, sốt cao không hạ…

Ngoài ra, để quá trình điều trị và phục hồi hiệu quả, người bệnh cần nghỉ ngơi đầy đủ, vận động hợp lý, có chế độ dinh dưỡng hợp lý, đảm bảo năng lượng để thúc đẩy nhanh quá trình hồi phục sức khỏe.

Phương pháp phòng ngừa

• - Tiêm chủng vắcxin phòng viêm phổi 
• - Xây dựng chế độ sinh hoạt dinh dưỡng lành mạnh
• - Giữ vệ sinh cá nhân tốt 
• - Đeo khẩu trang ở nơi đông người 

Kết luận:

Viêm phổi là bệnh lý hô hấp nguy hiểm nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể dẫn tới hậu quả vô cùng nghiêm trọng. Việc phòng bệnh, tiêm vắc xin và chăm sóc sức khỏe đúng cách giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng.