Người cao tuổi thường mắc các bệnh về xương khớp, trong đó bệnh thoái hóa khớp là hay gặp nhất. Thoái hóa khớp là quá trình lão hóa mang tính quy luật của tổ chức sụn, các tế bào, tổ chức ở khớp và quanh khớp. Đây là bệnh liên quan chặt chẽ với tuổi nghĩa là tuổi càng cao tổn thương thoái hóa càng nặng; bệnh gây ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe cũng như chất lượng cuộc sống của người cao tuổi, gây tổn hại đến kinh tế gia đình người bệnh và tạo gánh nặng cho chi phí y tế.
Đau tại khớp bị thoái hóa là dấu hiệu bao giờ cũng có, và là triệu chứng khó chịu chính khiến bệnh nhân phải tìm đủ mọi cách để giảm đau. Đau khớp có tính chất cơ học, đi lại vận động đau tăng, nghỉ ngơi giảm đau. Trong thoái hoá khớp gối bệnh nhân đau khi đi lại, khi đứng lên và ngồi xuống. Trong thoái hóa đốt sống thắt lưng thì khi cúi xuống, đứng lên, quay ngang… đều đau, đôi khi do thần kinh bị chèn ép làm cho đau dọc xuống dưới chân.
Cứng khớp buổi sáng là tình trạng bệnh nhân khi ngủ dậy thấy các khớp của mình cứng, vận động khó, phải tập luyện gấp duỗi một lúc khớp mới vận động dễ dàng hơn. Cứng khớp buổi sáng là một triệu chứng hay gặp ở bệnh nhân thoái hoá khớp. Thời gian cứng khớp thường dưới 30 phút.
Ngoài các triệu chứng trên, bệnh nhân có thể thấy lạo xạo khớp khi cử động, giai đoạn nặng có thể có biến dạng khớp, hạn chế vận động hoặc mất vận động khớp.
Thoái hóa khớp có chữa khỏi hoàn toàn không?
Hiện nay, thoái hóa khớp khó có thể chữa khỏi hoàn toàn vì sụn khớp đã bị tổn thương thường rất khó phục hồi như ban đầu. Tuy nhiên, người bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát bệnh và làm chậm quá trình thoái hóa nếu được điều trị đúng cách.
Mục tiêu của việc điều trị là giảm đau, cải thiện khả năng vận động và ngăn bệnh tiến triển nặng hơn. Nhiều người sau khi thay đổi lối sống và điều trị phù hợp vẫn có thể sinh hoạt và làm việc bình thường.
Để phòng ngừa và hạn chế nguy cơ thoái hóa khớp, người lớn tuổi nên thực hiện các biện pháp sau:
- Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh: Tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và protein nạc. Ngủ đủ giấc và kiểm soát căng thẳng để giảm nguy cơ viêm khớp và các bệnh lý mạn tính.
- Duy trì cân nặng hợp lý (BMI < 23): Trọng lượng cơ thể dư thừa gây áp lực lên đầu gối và làm mòn sụn. Giữ cân nặng trong mức lý tưởng sẽ giúp giảm gánh nặng cho khớp.
- Tập thể dục đều đặn: Nên vận động vừa phải (30 phút/ngày, 5 ngày/tuần) để giúp khớp linh hoạt, tăng cường cơ bắp hỗ trợ đầu gối và phòng ngừa các bệnh mạn tính. Các bài tập như đi bộ, bơi lội, yoga đều rất phù hợp.
- Kiểm soát lượng đường trong máu: Glucose cao ảnh hưởng đến cấu trúc và chức năng của sụn khớp, làm tăng nguy cơ viêm. Duy trì chế độ ăn uống cân bằng và kiểm tra đường huyết định kỳ sẽ có lợi cho sức khỏe khớp.
- Giảm nguy cơ chấn thương: Hạn chế mang vác nặng, luyện tập thể thao đúng kỹ thuật, mang giày phù hợp và sử dụng đồ bảo hộ khi cần thiết.
- Tránh vận động quá sức: Khi cảm thấy mệt, hãy nghỉ ngơi. Làm việc quá sức hoặc vận động liên tục có thể làm tổn thương xương khớp và đẩy nhanh quá trình lão hóa .
Kết luận
Thoái hóa khớp là bệnh lý mạn tính khó chữa khỏi hoàn toàn, nhưng nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách, người bệnh vẫn có thể kiểm soát tốt triệu chứng và duy trì cuộc sống bình thường. Việc kết hợp giữa điều trị y khoa, chế độ dinh dưỡng hợp lý và luyện tập khoa học đóng vai trò rất quan trọng trong việc làm chậm quá trình thoái hóa khớp.